Gespot in Hamme

Dienst milieu

Marktplein 1
9220 Hamme
tel. 052 47 55 65
fax 052 47 55 69
milieu@hamme.be

Soms duiken in onze gemeente opvallende, schuwe, zeldzame of verloren gewaande planten- en diersoorten op. Vaak is dat goed nieuws, maar soms ook niet. Denk maar aan invasieve exoten zoals de Japanse duizendknoop. Hieronder vind je een (niet-limitatief) overzichtje van enkele vondsten, en informatie over enkele jaarlijks terugkerende projecten die het gemeentebestuur ondersteunt (paddenoverzetacties, subsidies voor het behoud van zwaluwkolonies). Heb je zelf ook ergens in onze gemeente een opmerkelijke plant, diersoort of exoot gespot, en wil je dat deze aan de lijst toegevoegd wordt? Stuur dan een mailtje naar de milieudienst (milieu@hamme.be) met voldoende uitleg (wat, waar, wanneer, hoeveel ...), en indien mogelijk een zelfgemaakte foto. Met al je waarnemingen kan je trouwens ook terecht op de webstek waarnemingen.be van Natuurpunt.

Neushoornkever

2014 - In de composthoop van het gemeentemagazijn (industrieterrein Zwaarveld, naast het containerpark) werden een volwassen kever (imago) en drie larven (engerlingen) van de neushoornkever gespot. De neushoornkever, oftewel Oryctes nasicornis, heeft kastanjebruine dekschilden en is een minder bekende neef van de meikever. Hij kan als volwassen kever tot 4 centimeter groot worden en is daarmee hoogstwaarschijnlijk de grootste kever die je in je tuin zal tegenkomen. De weinige inheemse keversoorten die nóg groter zijn, zoals het vliegend hert, zijn hier immers helaas zo goed als verdwenen.

Ook neushoornkevers zijn vrij zeldzaam in onze streken, maar ze kunnen zich hier toch beter handhaven, mede omdat ze handig gebruik maken van menselijke ‘bouwsels’. Neushoornkevers leggen hun eitjes namelijk graag in composthopen. De engerlingen overleven de winters van hun larvenleven dankzij de warmte in de composthoop, en gebruiken die warmte ook om sneller volwassen te worden. Ze kunnen een lengte bereiken van 5 tot 12 cm.

De ontwikkelingstijd van de larven bedraagt 3 tot 5 jaar, afhankelijk van de temperatuur in de composthoop, maar eenmaal verpopt leven de volwassen kevers niet veel langer dan een half jaar. Je kan hen dan voornamelijk zien in de periode van juni tot augustus. Ze danken hun naam aan de grote hoorn op de kop van het mannetje. Die geeft hen een vervaarlijk uitzicht, maar ze zijn volkomen onschadelijk.

Tips om je eigen tuin kevervriendelijk in te richten, vind je op de site van Natuurpunt.

neushoornkever
neushoornkever

engerlingen neushoornkever
engerlingen neushoornkever

Foto's Peter Staljanssens

Grijze zandbij

Andrena_vaga

2014 - Op een vijftal locaties in de gemeente werden nesten van de grijze zandbij gespot. De grijze zandbij (Andrena vaga) is een gemakkelijk herkenbare solitaire bij. De vrouwtjes hebben een zwart, glimmend achterlijf en het borststuk is dicht behaard. De lange grijze haren vormen als het ware een pelsje. De mannetjes zijn vergelijkbaar maar hebben een minder dichte beharing op het borststuk. Mannetjes hebben een lange witte ‘baard’ op de onderste helft van het gezicht.

De grijze zandbij vliegt van begin maart tot eind mei met een piek halverwege april, en de mannetjes worden in het algemeen een paar dagen vóór de vrouwtjes actief. De piek in activiteit van de vrouwtjes valt samen met de bloei van diverse wilgensoorten. De grijze zandbij graaft een nest in de grond met op het einde 6 tot 10 broedcellen. Deze broedcellen worden elk gevuld met een bolletje wilgenstuifmeel en nectar waarop het vrouwtje een eitje legt. Dit bolletje van stuifmeel en nectar dient als voedsel voor de larve die uit het eitje komt. De mannetjes sterven kort na de bevruchting, de vrouwtjes als de broedcellen gevuld zijn. De larven ontwikkelen zich tot volwassen bijen en overwinteren onder de grond. Pas volgend voorjaar graven ze zich naar boven en begint de cyclus terug.

De nesten worden voornamelijk gegraven in zandgronden in heide, open bos of zandputten. Daarnaast zijn nesten ook terug te vinden in steilrandjes in weilanden en in stedelijk gebied. De ingang van het nest wordt gekenmerkt door een kegelvormig zandhoopje, dat ontstaat door de graafactiviteit van de bij. Nesten worden vaak in groepen gegraven en vormen zogenaamde ‘kolonies’. De vrouwtjes nestelen echter steeds individueel.

De grijze zandbij heeft geen angel en is dus ongevaarlijk voor kinderen en huisdieren.

Japanse duizendknoop

2014 - De Japanse duizendknoop komt, zoals de naam al zegt, uit Japan, waar hij Itadori wordt genoemd, wat zoveel wil zeggen als 'sterke plant'. De plant heeft takken die op bamboestengels lijken, grote hartvormige bladen en van juli tot oktober witte bloemen aan de basis van het blad. Hij kan overal groeien, en kan op zeer korte tijd complete ecosystemen domineren. De plant woekert langs autowegen, spoorwegen, kanalen en rivieren maar ook op braakliggende gronden, in bossen en langs moerassen en tuinen. Naast de biologische schade kan deze plant ook een grote economische schade aanrichten. Zijn scherpe en stevige wortelstokken kunnen funderingen, spoorwegen en afvoerbuizen beschadigen. De soort veroorzaakt soms ook oevererosie tijdens de winter.

De plant behoort tot de 100 ergste invasieve exoten ter wereld. De Japanse duizendknoop staat ook op de 'zwarte lijst' in de (Belgische) Harmonia-database van 'invasieve exoten'.

Japanse duizendknoop mag wettelijk nog verkocht worden, maar de professionele groensector (sierteelt, tuincentra, openbaar groen ...) verbindt zich ertoe 28 invasieve plantensoorten, waaronder de Japanse duizendknoop, niet meer aan te planten of te verkopen.

De Japanse duizendknoop is op veel plaatsen ongewenst en bijna onuitroeibaar. Voorkomen dat er nog meer Japanse duizendknoop in de natuur terechtkomt is het beste.

Bron: Agentschap voor Natuur en Bos

In Hamme komt Japanse duizendknoop onder andere voor in de bermen van de N41. Ook bij de inrichting van park Kerkwijck werd de plant aangetroffen.

japanse duizendknoop

Paddenoverzetacties

grafiek paddenoverzet

Amfibieën brengen de winter meestal door aan land, verstopt onder bladeren, een houtmijt of ingegraven in een ondergrondse holte. In het voorjaar ontwaken ze en gaan ze op pad naar hun voortplantingspoel. Doel: een partner zoeken, paren en eitjes afzetten. Door het dichte Vlaamse wegennet, moeten veel amfibieën tijdens die tocht een weg oversteken. Vaak eindigt zo’n tocht ‘op weg naar nieuw leven’ in een platte dood.

Om deze verkeersslachtoffers te voorkomen organiseren het gemeentebestuur, de milieuraad en Natuurpunt Hamme paddenoverzetacties in de Bunt en de Lange Maat. Schermen leiden de amfibieën naar emmers die door vrijwilligers regelmatig geleegd worden aan de veilige zijde van de straat. In samenwerking met het wijkcomité van Zogge werden ook al enkele overzetacties in de Mispelaarstraat georganiseerd.

Hiernaast vind je een grafiekje met een overzicht van de resultaten van de acties.

Huiszwaluw, boerenzwaluw en gierzwaluw

Het gemeentebestuur verleent subsidies voor het behoud van de nesten van huis- en boerenzwaluwen (zowel natuurlijke nesten als kunstnesten), en voor het aanbrengen van nestvoorzieningen van gierzwaluwen. Zwaluwen zijn nuttige insectenetende diertjes die het helaas steeds moeilijker hebben in onze streken. Met de subsidies willen we de zwaluwen een duwtje in de rug geven en krijgen we een beter zicht op de aanwezige populaties. Heb je zwaluwnesten aan de gevel van je woning of aan of in je schuur? Ga dan zeker naar onze webpagina met het aanvraagformulier voor de subsidie. Meer uitleg over de verschillende zwaluwsoorten en de bescherming ervan kan je vinden op de webstek van het Regionaal Landschap Schelde Durme.

boerenzwaluw

Klik om te vergroten
boerenzwaluw

foto Fonny Schoeters

Printvriendelijke versie